Son güncelleme: 11 Eylül 2026
Hızlı Cevap: Moleküler olarak 200’den fazla HPV tipi tanımlanmıştır; ancak bunların yaklaşık 40’ı genital bölgeyi etkiler. Bu 40 tip içinde 12 tanesi “yüksek riskli” olarak sınıflandırılır ve kanserle ilişkilendirilir. HPV pozitif çıkman kanser olacağın anlamına gelmez; enfeksiyonların büyük çoğunluğu bağışıklık sistemi tarafından kendiliğinden temizlenir.
Temel Bilgiler
- 200’den fazla HPV tipi tanımlanmıştır; bunların yaklaşık 40’ı cinsel temas yoluyla genital mukozayı enfekte eder.
- HPV tipleri “yüksek riskli” ve “düşük riskli” olmak üzere iki ana gruba ayrılır.
- Yüksek riskli 12 tip (başta 16 ve 18) serviks, vulva, penis, anüs ve orofarinks kanserleriyle ilişkilidir.
- Düşük riskli tipler (başta 6 ve 11) genital siğillere yol açar; kanserle doğrudan ilişkileri yoktur.
- Dünya çapındaki serviks kanserlerinin yaklaşık %76’sından HPV 16 ve 18 tipleri sorumludur.
- Serviks kanserlerinin yaklaşık %95’inde yüksek riskli HPV enfeksiyonu saptanır.
- Hangi tipte enfeksiyon olduğunu anlamak için HPV genotipleme testi yapılır.
- Mevcut aşılar, en tehlikeli yüksek riskli tiplere ve genital siğil yapan düşük riskli tiplere karşı koruma sağlar.
- HPV tipi değişmez; farklı tiplere ayrı ayrı maruz kalınabilir ama mevcut enfeksiyonun tipi dönüşmez.
HPV Tipleri Nelerdir ve Kaç Çeşit Vardır?
200’den fazla HPV tipi tanımlanmıştır; bu sayı sürekli güncellenmektedir. Klinik açıdan asıl önemli olan, bu 200’ün içinden genital bölgeyi etkileyen yaklaşık 40 mukozal tiptir.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve ABD Hastalık Kontrol Merkezi (CDC) bu 40 mukozal tipi iki ana gruba ayırır:
- Yüksek riskli (onkojenik) tipler: Kanserle ilişkili, 12 tip kesin kanserojen olarak sınıflandırılmıştır.
- Düşük riskli (nonkarsinojenik) tipler: Genellikle siğil oluşturur, kanserle doğrudan ilişkileri yoktur.
Kalan 160’tan fazla HPV tipi ise deri siğilleri, taban siğilleri veya vücudun başka bölgelerindeki lezyonlarla ilişkilidir; genital sistem üzerinde doğrudan etkileri yoktur.
Sık sorulan “HPV tipleri nelerdir, kaç çeşit HPV var?” sorusunun klinik pratikte en doğru cevabı şudur: Sayı 200’ün üzerinde olsa da, tarama ve aşı programları 12-15 yüksek riskli tip etrafında şekillenir; çünkü asıl sağlık yükü bu tiplerden kaynaklanır.
Yüksek Riskli HPV Tipleri Hangileridir?
IARC ve CDC verilerine göre, insanlarda serviks kanseriyle ilişkili “yeterli kanserojenlik kanıtı”na sahip 12 yüksek riskli HPV tipi şunlardır: 16, 18, 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58 ve 59.
Bazı klinik rehberler bu listeyi 68, 73 ve 82 gibi tiplerle genişleterek 15-17 tipe çıkarır; bu tipler “olası yüksek riskli” kategorisinde değerlendirilir.
Yüksek riskli tipler sadece serviks kanserini değil; vulva, vajen, penis, anüs ve orofarinks (boğaz) kanserlerini de etkiler. Yüksek riskli HPV belirtilerinin nasıl ortaya çıkabileceğini merak ediyorsan, bu konuyu ayrıca inceleyebilirsin.
Yüksek riskli enfeksiyonların büyük çoğunluğu da bağışıklık sistemi tarafından temizlenir. Yüksek riskli tip taşımanın kanser anlamına gelmediğini, ancak düzenli taramayı zorunlu kıldığını hatırlatmak gerekir.
En Tehlikeli HPV Tipi Hangisi? HPV 16 ve 18 Ne Demek?
HPV 16 ve 18, tüm yüksek riskli tipler içinde açık ara en fazla kansere yol açan iki tiptir. DSÖ’nün güncel verilerine göre bu iki tip, dünya genelindeki serviks kanserlerinin yaklaşık %76’sından tek başına sorumludur.
HPV 16, özellikle skuamöz hücreli karsinom (yassı epitel kanserinin bir türü) ile güçlü biçimde ilişkilidir. HPV 18 ise adenokarsinomla (bez dokusundan kaynaklanan kanser türü) daha sık görülür. Her iki tip de serviks dışında penis, vulva, anüs ve boğaz kanserlerinde de sıklıkla saptanır.
HPV 16 veya 18 pozitif çıkman panik yapmana gerek olmadığı anlamına gelir; ama bu sonuç, düzenli smear ve kolposkopi takibini kesinlikle atlamaman gerektiğini gösterir. Uzman hekime danışmak, bu noktada en doğru adımdır.
Düşük Riskli HPV Tipleri Nelerdir?
Düşük riskli HPV tipleri, genital siğil oluşturabilir ama kansere yol açmazlar. En yaygın düşük riskli tipler 6 ve 11‘dir; genital siğillerin büyük çoğunluğundan bu iki tip sorumludur.
Diğer düşük riskli genital tipler arasında 40, 42, 43, 44, 54, 61, 72 ve 81 sayılabilir.
Düşük riskli bir HPV tipi taşıman, yüksek riskli tiplere karşı seni korumaz. Aynı kişide birden fazla HPV tipi aynı anda bulunabilir. Bu nedenle düşük riskli tip saptansa bile smear taramasına devam etmek önerilir.
HPV Tipleri Arasındaki Fark Nedir? Kansere Yol Açan Tipler Hangileri?
HPV tipleri arasındaki temel fark, onkojenik potansiyel yani kanser yapma kapasitesidir.
| Özellik | Yüksek Riskli HPV | Düşük Riskli HPV |
|---|---|---|
| Kanser riski | Var (serviks, anüs, boğaz vb.) | Yok veya çok düşük |
| Siğil oluşturma | Genellikle yapmaz | Sık (özellikle tip 6, 11) |
| Başlıca tipler | 16, 18, 31, 33, 45 vb. | 6, 11, 42, 44 vb. |
| Tarama önemi | Çok yüksek | Orta (siğil takibi) |
| Aşı kapsamı | Evet (9-valent aşıda) | Evet (6 ve 11 dahil) |
Yüksek riskli tipler genellikle görünür belirti vermez; bu yüzden smear ve HPV testi olmadan fark edilmeleri güçtür. Düşük riskli tipler ise görünür siğil oluşturarak kendini belli edebilir.
HPV Tipi Nasıl Anlaşılır? Hangi Test Yapılır?
HPV tipini belirlemek için HPV genotipleme testi yapılır. Bu test, serviks sürüntüsünden (smear örneği gibi) alınan hücrelerde hangi HPV tipinin bulunduğunu moleküler yöntemlerle saptar.
Standart HPV DNA testi ise yalnızca yüksek riskli tip varlığını gösterir; hangi tip olduğunu belirtmez. Genotipleme testi, özellikle HPV 16 ve 18’i ayrıca raporlar çünkü bu iki tipin takip stratejisi diğer yüksek riskli tiplerden farklı olabilir.
Testin ne zaman yapılacağına ve sonucun nasıl yorumlanacağına dair kararı hekimin verir. Türkiye’de bu testler özel laboratuvarlarda ve bazı devlet hastanelerinde uygulanmaktadır; ücretler kuruma göre değişir.
Her HPV Tipi Bulaşıcı Mıdır?
Tüm HPV tipleri bulaşıcıdır; ancak bulaşma yolları ve kolaylığı tipe göre farklılık gösterir. Genital HPV tipleri (yaklaşık 40 tip) cinsel temas yoluyla bulaşır; buna vajinal, anal ve oral seks dahildir.
Deri siğili yapan tipler (örneğin HPV 1, 2, 4) ise doğrudan temas veya kontamine yüzeyler aracılığıyla bulaşabilir; cinsel temas gerekmez.
Kondom kullanımı bulaşma riskini anlamlı ölçüde azaltır ama tam koruma sağlamaz; çünkü HPV kondomla örtülmeyen deri bölgelerinde de bulunabilir. HPV’den korunma yolları hakkında daha ayrıntılı bilgiye ulaşabilirsin.
HPV Tipleri Tedavisi Farklı Mı?
Doğrudan HPV’yi yok eden bir antiviral tedavi henüz mevcut değildir; bu durum tüm tipler için geçerlidir. Tedavi, HPV’nin neden olduğu lezyonlara yöneliktir.
- Genital siğiller (tip 6, 11): Krem, kriyoterapi, lazer veya cerrahi ile lezyonlar giderilebilir; ancak virüs vücutta kalabilir.
- Serviks hücre değişiklikleri (yüksek riskli tipler): LEEP, konizasyon veya ablasyon gibi yöntemlerle anormal hücreler uzaklaştırılır.
- Orofarinks lezyonları: Cerrahi ve/veya radyoterapi uygulanır.
Hangi tipin bulunduğu, hekimin takip sıklığını ve müdahale eşiğini belirler. HPV 16 veya 18 pozitifliği, ASC-US veya LSIL gibi hafif smear bulgularında bile kolposkopiye yönlendirme kararını etkileyebilir.
HPV Aşısı Hangi Tiplere Karşı Korur?
Türkiye’de ve dünyada yaygın kullanılan 9-valent HPV aşısı (Gardasil 9), dokuz HPV tipine karşı koruma sağlar:
- Yüksek riskli tipler: 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58
- Düşük riskli tipler: 6, 11
Bu dokuz tip, serviks kanserlerinin yaklaşık %90’ından ve genital siğillerin büyük çoğunluğundan sorumludur. Daha eski 2-valent (Cervarix) ve 4-valent (Gardasil) aşılar yalnızca 2 veya 4 tipe karşı koruma sağlar.
HPV aşısı hamilelikte önerilmez. Aşı şeması ve yaş aralığı konusunda aile hekimine başvurabilirsin; Türkiye’de ulusal aşı programı kapsamındaki uygulamalar güncellenmektedir.
HPV Tipi Değişebilir Mi?
Mevcut bir HPV enfeksiyonunun tipi değişmez; HPV 16 zamanla HPV 18’e dönüşmez. Ancak farklı zamanlarda farklı tiplerle ayrı ayrı enfekte olabilirsin.
Bağışıklık sistemi bir tipi temizledikten sonra aynı tipe karşı kısmi bağışıklık gelişebilir; bu “serokonversiyon” olarak adlandırılır. Ama bu bağışıklık, diğer tiplere karşı koruma sağlamaz.
HPV Tipleri Cinsiyete Göre Farklı Mıdır?
HPV tipleri cinsiyete göre değişmez; aynı tipler hem kadınlarda hem erkeklerde görülür. Ancak klinik tablo farklılık gösterebilir.
Kadınlarda yüksek riskli tipler serviks kanserine zemin hazırlarken, erkeklerde penis, anüs ve orofarinks kanserleriyle ilişkilendirilir. Düşük riskli tipler her iki cinsiyette de genital siğile yol açar. Erkeklerde HPV belirtilerinin kadınlardan nasıl farklılaştığını ayrıca inceleyebilirsin.
Serviks kanserinin kadına özgü bir organ kanseri olması nedeniyle yüksek riskli HPV’nin klinik yükü kadınlarda daha görünür; ancak erkekler de yüksek riskli tipleri taşıyabilir ve başkalarına bulaştırabilir.
HPV Tipleri Kimler İçin Daha Risklidir?
HPV enfeksiyonu herkeste aynı seyri izlemez. Şu gruplarda enfeksiyonun kalıcı hale gelme ve kanser öncesi değişikliklere yol açma riski daha yüksektir:
- Bağışıklığı baskılanmış kişiler: HIV pozitif bireyler, organ nakli sonrası immünosupresif ilaç kullananlar ve kemoterapi görenler, yüksek riskli HPV tiplerini temizlemekte daha çok güçlük çeker.
- Sigara içenler: Sigara, serviks mukozasının savunma kapasitesini zayıflatır; yüksek riskli HPV ile birlikte sigara kullanımı kanser riskini belirgin biçimde artırır.
- Aşısız genç yetişkinler ve çok partnerli bireyler: Farklı HPV tiplerine maruz kalma olasılığı artar; aşı bu grupta en yüksek korumayı sağlar.
Sık Sorulan Sorular
HPV pozitif çıktım ama hangi tip olduğunu bilmiyorum; ne yapmalıyım?
Standart HPV testi “yüksek riskli tip var” der ama tipi belirtmeyebilir. Hekimin gerekli görürse HPV genotipleme testi isteyecektir. Hangi tipin bulunduğunu bilmeden de smear sonucuna göre takip planı yapılabilir; bu nedenle panik yapmadan hekiminle görüşmen yeterlidir.
HPV 31, 33 gibi tipler HPV 16 ve 18 kadar tehlikeli mi?
HPV 31, 33, 45 ve diğer yüksek riskli tipler de kanserle ilişkilidir; ancak HPV 16 ve 18 kadar sık görülmez ve onkojenik güçleri biraz daha düşük kabul edilir. Yine de yüksek riskli sınıfında yer aldıkları için düzenli takip gerektirir.
Genital siğilim var; bu yüksek riskli HPV anlamına mı gelir?
Hayır. Genital siğiller büyük çoğunlukla düşük riskli HPV 6 veya 11 tipinden kaynaklanır. Siğil varlığı yüksek riskli tip taşıdığın anlamına gelmez; ancak aynı anda farklı tiplerle de enfekte olunabileceği için smear taramasını ihmal etmemek gerekir.
HPV tipi belirleme testi ne kadar sürer, sonuç ne zaman çıkar?
HPV genotipleme testi genellikle 3-7 iş günü içinde sonuçlanır; laboratuvara ve yönteme göre bu süre değişebilir. Sonucu aldıktan sonra yorumlamak için hekimine danışman gerekir; sayısal bir değer değil, tip adı içeren bir rapor alırsın.
Boğazda HPV hangi tipler görülür?
Orofarinks kanserlerinde en sık HPV 16 saptanır. Boğazda ve ağızda HPV belirtileri hakkında daha fazla bilgi edinebilirsin. Oral HPV enfeksiyonu genellikle belirti vermez; bu nedenle risk faktörü olan kişilerde farkındalık önemlidir.
Aşı oldum; artık hiçbir HPV tipinden etkilenmez miyim?
9-valent aşı dokuz HPV tipine karşı koruma sağlar; ancak kapsam dışındaki tipler hâlâ bulaşabilir. Bu nedenle aşı olan kişilerin de düzenli smear taramasına devam etmesi önerilir. Aşı, mevcut enfeksiyonu tedavi etmez; yeni enfeksiyonları önler.
Kaynaklar
- World Health Organization (WHO). Human papillomavirus (HPV) and cervical cancer. Fact sheet, 2024.
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Epidemiology and Prevention of Vaccine-Preventable Diseases (Pink Book): HPV chapter. 2024.
- International Agency for Research on Cancer (IARC). IARC Monographs on the Evaluation of Carcinogenic Risks to Humans: Biological Agents. Volume 100B, 2012.
- Muñoz N, et al. Epidemiologic classification of human papillomavirus types associated with cervical cancer. New England Journal of Medicine, 2003.
Yazar Notu: Bu içerik, WHO, CDC ve IARC gibi bilimsel kaynaklara dayanılarak hazırlanmıştır. Tıbbi tavsiye niteliği taşımaz; kişisel sağlık kararları için uzman hekime danışılması önerilir.
Meta Başlık: HPV Tipleri Nelerdir? Kaç Çeşit HPV Var? 2026
Meta Açıklama: HPV tipleri nelerdir, kaç çeşit HPV var? Yüksek ve düşük riskli tipler, HPV 16-18 farkı, genotipleme testi ve aşı kapsamı hakkında bilimsel bilgi.
Etiketler: HPV tipleri, yüksek riskli HPV, düşük riskli HPV, HPV 16, HPV 18, HPV genotipleme testi, genital siğil, serviks kanseri, HPV aşısı, onkojenik HPV, HPV enfeksiyonu, HPV taraması
